Klasik Motivasyon Teorilerinin Karşılaştırılması ve Yeniden Değerlendirilmesi

Bilişsel psikologlar tarafından yapılan araştırmalar motivasyonun sıklıkla fundamental insan ihtiyaçlarına dayalı olduğunu ve hepsinin iş memnuniyeti, etkili ödül sistemleri, takım performansı ve gayede sebat gibi günlük hayat faktörlerinde kritik olduğunu ileri sürmüştür.

Ancak, her teori aynı alanı kapsamaz ve en etkili teorilerin bazılarına göz atılması ve karşılaştırılması aynı zamanda onların ilişkilendirilmesi yararlıdır. İncelenen teoriler aşağıdaki gibidir:

  • Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
  • Herzberg’un Motivasyon / Hijyen (iki faktör) Teorisi
  • McClelland’ın Başarı Güdüsü Teorisi
Motivasyon öylesine yüksek derecede bireycidir ve insanlar arasında o kadar çarpıcı bir şekilde değişiklik gösterebilir ki, geniş bir yelpazede açıklamalar ve mekanizmaların dikkate alınması önemlidir. Sonuçlar yalnızca işyerinde memnuniyetin (ve performansın) optimum hale getirilmesi için değil aynı zamanda sürekli, devamlı ve neticeye odaklanmış öğrenim ve beceri geliştirmesinin altını çizen dinamik bir teşkilat geliştirilmesinde de önemlidir. Bundan da anlaşıldığı gibi performansta kestirimci bir ilişki olabilir.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi (1954) beş adet yükselen ihtiyaç kademesi olduğunu ve alt kademedeki ihtiyaç karşılanamazsa bireyin orada “takılı kalacağını” ve daha yüksek kademelere tırmanamayacağını varsayar(Ego ve Kendini Gerçekleştirme).

  1. Fizyolojik ihtiyaçlar. Yiyecek, su, barınak ve seks hayatta kalma ihtiyaçlarıdır ve tüm insanlar bunlara sahip olmalıdır. Sahip olamazlarsa uyanık oldukları tüm anlar bunların elde edilmesine kilitlenip kalacak, bu durum daha yüksek sıradaki varoluş kademelerine ulaşılma kabiliyetini engelleyecektir.
  2. Güvenlik ihtiyacı: İnsanlar tehlike, tehdit ve yoksunluğa karşı kendilerini korunmuş hissetme ihtiyacı duyar. Bu durum yalnızca fiziki ihtiyaçlar için değil iş güvencesi için de geçerlidir.
  3. Sosyal ihtiyaçlar: İnsanlar sevgi, arkadaşlık ve şefkat alma ve verme ihtiyacı duyar. Kabul eden bir grubun parçası olmayı hissetme ihtiyaçları vardır. İlk iki kademedeki ihtiyaçlar karşılanırsa, birey arkadaş veya iş ortağı eksikliğinin farkında olmaya başlar.
  4. Ego ihtiyaçları: Diğer ihtiyaçlar karşılanıyorsa, insanlar kendi ego ihtiyaçlarına döner ve başarı, statü ve toplumdan, iş ortaklarından / akranlarından takdir görme arayışı içinde olurlar.
  5. Kendini Gerçekleştirme ihtiyaçları:  Bunlar en yüksek ihtiyaç kademesidir ve ilk dört kademe karşılanırsa ortaya çıkar. Kendini gerçekleştirme bireyin kendisinin potansiyeli olarak algıladığı şeyi gerçekleştirme arayışı ile ilgilidir.

Kişinin daha alt sıradaki ihtiyaçları karşılamadan kendini gerçekleştirme üzerine gerçekten odaklanamayacağı doğru olmasına rağmen, herkes üst kademedeki ihtiyaçlarla ilgilenmez. Bu durum gerçekten kendi arzu seviyelerine ve tutumlarına / inançlarına bağlıdır.

Herzberg’un Motivasyon / Hijyen Teorisi. 

Herzberg’ün bulgularına göre, bir işi başarıyla tamamlama motivasyonu doyuranlar ve doyurmayanlar faktörüdür.

  • Doyuranların arasında başarı, tanınma, işin kendisi, ilerleme, büyüme, sorumluluk vardır.
  • Doyurmayanların arasında şirket politikası, denetim, çalışma koşulları, kişiler arası ilişkiler, maaş, statü, iş güvencesi ve kişisel hayat vardır.

Herzberg için, bir kuruluş “hijyeni” geliştirmek için çok şey yapabilir, burada “hijyen” kelimesi mümkün olduğu kadar çok sayıda olumsuz unsurun ortadan kaldırılmasına atıf yapar. Böylece, Herzberg bir süreç düzenlemiştir:

  • Toksik unsurları kullanmak ve ortadan kaldırmak için hijyen tipini belirle (sıklıkla dış kaynaklı faktörler)
  • İşin kendisinin anlamlılığını arttırın, insanların neticelerden sorumluluk hissetmesini sağlayın ve geri bildirim yapın (sıklıkla iç kaynaklı faktörler)

McClelland’ın Başarı Güdüsü Teorisi

McClelland’ın araştırmalarına göre, insanlar işyerinde başarı kazanma ve aynı zamanda yaptıkları çalışma için takdir edilme ihtiyacı ile motive olmaktadır.

Başarılı olma ihtiyacındaki önemli faktörlerin arasında başarılı olmanın ne anlama geldiğini tanımlayabilme kabiliyeti ve başarının anlamlı olup olmadığı, algılanıp algılanmadığı ve fikirleri birey için anlamlı olan kişiler tarafından takdir edilip edilmediği vardır.

  1. Başarı kişisel sorumluluk (ve bu nedenle, yapılan iş için net övgü) içerir.
  2. Sürekli şekilde başarılı olan kişiler çok fazla yüksek olmayan fakat başarılabilir hedefleri nasıl koyacaklarını bilirler (ve itidalli olma eğilimindedirler). Aynı zamanda “hesaplanmış risk” alırlar ve bu nedenle risk alma davranışları dikkatli bir şekilde ayarlanmıştı.
Kaynak: quicklessons.com


Bizden Haberdar Olun!

Ürün ve hizmetlerinden haberdar olmak için kayıt olabilirsiniz.

E-posta adresiniz başarıyla kaydedildi!

İletişimEsentepe Mah. Büyükdere Cad. Müselles Sk. Onur İş Merkezi No:1/1 K:6 Şişli-İstanbul (212) 267 53 73 info@anzera.com.tr